هشتاد وشش؛ روایت کامل

هشتاد وشش

جزئیات تکمیلی این موضوع به همراه بخش‌های مهم در ادامه ارائه شده است.

بی بی مریم بختیاری از زنان تحصیل کرده و روشنفکری بود که به طرفداری از حقوق زنان و آزادیخواهانِ جنبشِ مشروطه برخاست. وی به دلیل زندگی ایلیاتی در فنون تیراندازی و سوارکاری ماهر بود و چون همسر و جانشینِ خان بود عده‌ای سوار در اختیار داشت و در مواقع ضروری به یاری مشروطه خواهان می‌پرداخت.
بی‌بی‌مریم، یکی از مشوقین اصلی سردار اسعد بختیاری برای فتح تهران محسوب می‌شد. وی طی نامه ها و تلگرافهای مختلف بین سران ایل و سخنرانیهای مهیج و گیرا، افراد ایل را جهت مبارزه با استبداد صغیر (استبداد محمدعلی شاهی) آماده می‌کرد و همواره، به عنوان یکی از شخصیت‌های ضداستعماری و استبدادی عصر قاجار مطرح بوده‌است.
نقش او در فتح تهران، میزان محبوبیتش را در ایل افزایش داد و طرفداران بسیاری یافت، به طوری که به لقب سرداری مفتخر شد.
منزل او مأمن و پناهگاه بسیاری از آزادیخواهان عصر مشروطه بود.
سردار مریم بختیاری، در سال ۱۳۱۶ خورشیدی، سه سال پس از اعدام پسرش علیمردان خان بختیاری در زندان در اصفهان در گذشت .او در تکیه بختیاری‌های تخت فولاد اصفهان به‌خاک سپرده شده است.
او در خاطراتش نوشته :
افسوس که زنان در یک محبس ناامیدانه زندگی می کنند و دچار یک فشارهای سخت و بدبختی های ناگواری عمر می گذرانند . در خانه هایی که دیوارهایش سه ذرع یا پنج ذرع ارتفاع دارد . در زیر یک زنجیر اسارت و اغلب سر و دست شکسته، بعضی ها رنگ های زرد پریده، برخی گرسنه و برهنه، قسمی در تمام شبانروز منتظر و گریه کننده . تمام بدبختی‌های ما از خودمان می‌باشد،زیرا که نه علم داریم و نه حقوق خود را می‌دانیم، ما فکر می‌کنیم فقط برای رفع شهوت مرد‌ها خلق شده‌ایم یا برای اسارت و کنیزی خلق شده‌ایم. تكليف زنان باز پس گیری حقوق خود وطرد كردن تنبلي و خانه نشيني، و كمك به مردهاست . زن های بدبخت یا باید بزک بکنند، شبانه روز در فکر لباس و پودر و سرخاب باشند یا خیاطی و ریسمان تابیدن، کار بزرگ آن ها همین است. کاری که به آن ها می دهند، ترشی، خیار، بادمجان انداختن می باشد. "